Trên tinh thần kế thừa Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành, Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 quy định về phòng ngừa, phát hiện tham nhũng; xử lý tham nhũng và hành vi khác vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng, với kết cấu gồm X chương, 96 Điều, so với Luật Phòng, chống tham nhũng hiện hành thì số chương được tăng thêm 02 chương.
Luật Phòng, chống tham nhũng năm 2018 có nhiều điểm mới quan trọng, có thể nói Luật Phòng chống tham nhũng mới đã thể chế hóa các đường lối của Đảng trong công tác phòng chống tham nhũng. Với những quy định cụ thể từ hành vi, đối tượng, phạm vi, nguyên tắc và những biện pháp chung nhất để phòng, chống tham nhũng.
Về phạm vi điều chỉnh được quy định mở và rộng hơn “Luật này quy định về phòng ngừa, phát hiện tham nhũng; xử lý tham nhũng và hành vi khác vi phạm pháp luật về phòng, chống tham nhũng” việc mở rộng phạm vi điều chỉnh ở nội dung hành vi khác vi phạm pháp luật. Đối với hành vi tham nhũng cũng được thêm điểm mới là quy định cụ thể và mở rộng thêm ba hành vi tham nhũng trong khu vực ngoài nhà nước do người có chức vụ, quyền hạn trong doanh nghiệp, tổ chức khu vực ngoài nhà nước thực hiện bao gồm: Tham ô tài sản; nhận hối lộ; đưa hối lộ, môi giới hối lộ để giải quyết công việc của doanh nghiệp, tổ chức mình vì vụ lợi.
Luật Phòng, chống tham nhũng 2018 mở rộng đối tượng kê khai tài sản, thu nhập được quy định tại Điều 34, cụ thể các đối tượng phải kê khai tài sản, thu nhập không còn được gói gọn ở “một số cán bộ, công chức” như quy định tại Luật hiện hành, mà được mở rộng và chi tiết như là: Cán bộ, công chức; sĩ quan công an nhân dân; sĩ quan quân đội nhân dân, quân nhân chuyên nghiệp; người giữ chức vụ từ Phó trưởng phòng và tương đương trở lên công tác tại các đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp Nhà nước, người được cử làm đại diện phần vốn Nhà nước tại doanh nghiệp; người ứng cử đại biểu Quốc hội, ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân. Loại tài sản, thu nhập phải kê khai và thời điểm kê khai cũng được thêm một cách chi tiết, cụ thể.
Việc xử lý tham nhũng và các hành vi vi phạm Luật phòng, chống tham nhũng được quy định cụ thể tại Điều 92 “ Người có hành vi tham nhũng giữ bất kì chức vụ, vị trí công tác nào đều phải bị xử lý nghiêm minh theo quy định của pháp luật, kể cả người đã nghỉ hưu, thôi việc, chuyển công tác.
Người có hành vi tham nhũng quy định tại Điều 2 của Luật này thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, phải bị xử lý kỷ luật, xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Trường hợp người có hành vi tham nhũng bị xử lý kỷ luật là người đứng đầu hoặc cấp phó của người đứng đầu cơ quan, tổ chức, đơn vị thì bị xem xét tăng hình thức kỷ luật.
Người có hành vi tham nhũng đã chủ động khai báo trước khi bị phát giác, tích cực hợp tác với cơ quan có thẩm quyền, góp phần hạn chế thiệt hại, tự giác nộp lại tài sản tham nhũng, khắc phục hậu quả của hành vi tham nhũng thì được xem xét giảm hình thức kỷ luật, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt hoặc miễn trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.
Người bị kết án về tội phạm tham nhũng là cán bộ, công chức, viên chức mà bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật thì đương nhiên bị buộc thôi việc đối với đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân thì đương nhiên mất quyền đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân”
Có thể nói về hình thức xử lý những vi phạm đối với những hành vi tham nhũng là một trong những điểm mới được quy định chặt chẽ, cụ thể hơn.
Luật Phòng chống tham nhũng năm 2018 có nhiều điểm mới, đã mở rộng phạm vi điều chỉnh sang khu vực ngoài nhà nước và quy định cụ thể hơn về biện pháp phòng ngừa, phát hiện, xử lý hành vi tham nhũng trên cơ sở kế thừa và phát huy Luật phòng chống tham nhũng hiện hành, nhằm ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, giữ vững ổn định chính trị, phát triển kinh tế xã hội, tạo lòng tin cho nhân dân; xây dựng Đảng, Nhà nước trong sạch, vũng mạnh; đội ngũ cán bộ, công chức kỷ cương, liêm chính./.
