Thời gian gần đây, tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với hình thức giả cách hợp đồng vay là một trong những quan hệ pháp luật phổ biến nhất và có xu hướng gia tăng hiện nay. Trong lúc khó khăn người vay sẵn sàng ký hợp đồng chuyển nhượng để nhận tiền vay nhưng không biết hậu quả của nó là khôn lường.
Nguyên đơn bà Nguyễn Thị M và bị đơn ông Đỗ Phi D, bà Đỗ Thị Phương M và bà Huỳnh Thị Thu H có ký hợp đồng chuyển nhượng nhà và đất, hợp đồng có công chứng theo quy định. Giá chuyển nhượng 400.000.000 đồng, phía bị đơn ông D đã xác nhận nhận đủ 400.000.000 đồng, nguyên đơn đã hoàn thành thủ tục sang tên. Bà M căn cứ vào hợp đồng chuyển nhượng để khởi kiện yêu cầu bị đơn giao nhà, đất. Phía bị đơn cho rằng đây là hợp đồng giả cách số tiền vay 400.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng và đã đóng lãi 100.000.000 đồng nhưng lại không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Bị đơn đề nghị Tòa án triệu tập nhiều người khác tham gia phiên tòa để chứng minh lời trình bày của mình, tuy nhiên bị đơn không cung cấp được địa chỉ nên vụ án được giải quyết dựa trên các chứng cứ đã thu thập.
Tại phiên tòa, nguyên đơn yêu cầu trả nhà hoặc trả tiền 400.000.000 đồng cùng lãi suất theo quy định nhà nước, bị đơn yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng vì cho rằng đây là hợp đồng giả cách với lý do nếu là hợp đồng chuyển nhượng thì sau khi mua phải lấy nhà và sang tên ngay.
Qua phần xét hỏi, nguyên đơn yêu cầu bị đơn giao nhà theo hợp đồng chuyển nhượng như khởi kiện ban đầu. Với những chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên đề nghị Tòa án nhân dân quận Ninh Kiều chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, không xem xét yêu cầu của bị đơn vì không có đơn phản tố và cũng không có căn cứ chứng minh hợp đồng giả cách. Đề nghị Thẩm phán rút kinh nghiệm về phần thủ tục tại phiên tòa và thời hạn chuẩn bị xét xử chưa đảm bảo theo Điều 203 Bộ luật tố tụng dân sự.
Sau phần nghị án, Tòa án tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện nguyên đơn, tính chi phí đo đạc thẩm định và án phí theo quy định pháp luật, đồng quan điểm Viện kiểm sát. Chấp nhận rút kinh nghiệm những vấn đề Kiểm sát viên nhận xét về phần thủ tục và thời hạn chuẩn bị xét xử.
Đây là một trong những vụ án về vấn đề hợp đồng giả cách. Tuy nhiên, mỗi vụ án đều có những chứng cứ và tình tiết khác nhau, đòi hỏi Kiểm sát viên phải nghiên cứu thận trọng, bám sát chứng cứ trong hồ sơ, trên cơ sở tranh luận tại phiên tòa để đưa ra một quan điểm chính xác, đúng quy định pháp luật, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong hoạt động kiểm sát hoạt động tư pháp của Tòa án cùng cấp.
Nguyên đơn bà Nguyễn Thị M và bị đơn ông Đỗ Phi D, bà Đỗ Thị Phương M và bà Huỳnh Thị Thu H có ký hợp đồng chuyển nhượng nhà và đất, hợp đồng có công chứng theo quy định. Giá chuyển nhượng 400.000.000 đồng, phía bị đơn ông D đã xác nhận nhận đủ 400.000.000 đồng, nguyên đơn đã hoàn thành thủ tục sang tên. Bà M căn cứ vào hợp đồng chuyển nhượng để khởi kiện yêu cầu bị đơn giao nhà, đất. Phía bị đơn cho rằng đây là hợp đồng giả cách số tiền vay 400.000.000 đồng, lãi suất 5%/tháng và đã đóng lãi 100.000.000 đồng nhưng lại không cung cấp được chứng cứ chứng minh. Bị đơn đề nghị Tòa án triệu tập nhiều người khác tham gia phiên tòa để chứng minh lời trình bày của mình, tuy nhiên bị đơn không cung cấp được địa chỉ nên vụ án được giải quyết dựa trên các chứng cứ đã thu thập.
Tại phiên tòa, nguyên đơn yêu cầu trả nhà hoặc trả tiền 400.000.000 đồng cùng lãi suất theo quy định nhà nước, bị đơn yêu cầu hủy hợp đồng chuyển nhượng vì cho rằng đây là hợp đồng giả cách với lý do nếu là hợp đồng chuyển nhượng thì sau khi mua phải lấy nhà và sang tên ngay.
Qua phần xét hỏi, nguyên đơn yêu cầu bị đơn giao nhà theo hợp đồng chuyển nhượng như khởi kiện ban đầu. Với những chứng cứ có trong hồ sơ vụ án, Kiểm sát viên đề nghị Tòa án nhân dân quận Ninh Kiều chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, không xem xét yêu cầu của bị đơn vì không có đơn phản tố và cũng không có căn cứ chứng minh hợp đồng giả cách. Đề nghị Thẩm phán rút kinh nghiệm về phần thủ tục tại phiên tòa và thời hạn chuẩn bị xét xử chưa đảm bảo theo Điều 203 Bộ luật tố tụng dân sự.
Sau phần nghị án, Tòa án tuyên chấp nhận yêu cầu khởi kiện nguyên đơn, tính chi phí đo đạc thẩm định và án phí theo quy định pháp luật, đồng quan điểm Viện kiểm sát. Chấp nhận rút kinh nghiệm những vấn đề Kiểm sát viên nhận xét về phần thủ tục và thời hạn chuẩn bị xét xử.
Đây là một trong những vụ án về vấn đề hợp đồng giả cách. Tuy nhiên, mỗi vụ án đều có những chứng cứ và tình tiết khác nhau, đòi hỏi Kiểm sát viên phải nghiên cứu thận trọng, bám sát chứng cứ trong hồ sơ, trên cơ sở tranh luận tại phiên tòa để đưa ra một quan điểm chính xác, đúng quy định pháp luật, bảo vệ tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao trong hoạt động kiểm sát hoạt động tư pháp của Tòa án cùng cấp.
