Vừa qua, Tòa án nhân dân thành phố Cần Thơ xét xử phúc thẩm vụ án sai phạm trong quản lý tài sản nhà nước và công tác kế toán tại Công ty Phát triển hạ tầng khu công nghiệp Hậu Giang. Vụ án gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước hơn 14,8 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các khoản thu từ khai thác hạ tầng và việc hạch toán, quyết toán tại đơn vị.
Công tác quản lý, sử dụng tài chính và tài sản nhà nước đòi hỏi phải được thực hiện chặt chẽ, công khai, minh bạch và đúng quy định pháp luật. Mọi hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn, thiếu trách nhiệm hoặc cố ý làm trái các quy định về quản lý kinh tế, kế toán đều có thể dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản công và phải được xử lý nghiêm minh. Vụ án xảy ra tại Công ty Phát triển hạ tầng khu công nghiệp Hậu Giang thuộc Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Hậu Giang (cũ) là một trường hợp điển hình, qua đó đặt ra nhiều vấn đề cần quan tâm trong công tác quản lý, sử dụng tài sản nhà nước.

Phiên toà xét xử phúc thẩm - ảnh minh hoạ
Theo nội dung vụ án, trong khoảng thời gian từ năm 2014 đến năm 2023, một số cá nhân lãnh đạo và viên chức thuộc Công ty Phát triển hạ tầng khu công nghiệp và Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh Hậu Giang đã có những sai phạm trong quá trình quản lý, sử dụng tài sản nhà nước và thực hiện công tác kế toán, gây thiệt hại tổng số tiền hơn 14,8 tỷ đồng. Trong đó, thiệt hại từ hành vi lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ hơn 6,5 tỷ đồng; thiệt hại từ hành vi vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng gần 8,3 tỷ đồng.
Các sai phạm chủ yếu liên quan đến việc thu phí sử dụng hạ tầng khu công nghiệp thấp hơn mức được Ủy ban nhân dân tỉnh phê duyệt; ký kết hợp đồng cho thuê, khai thác Bến tải trọng 500DWT trái quy định; chấp thuận cho doanh nghiệp đầu tư, khai thác chợ tạm tại Khu công nghiệp Tân Phú Thạnh trên diện tích đất 3.750m² mà không thu tiền theo quy định.
Bên cạnh đó, một số cá nhân còn lập hồ sơ quyết toán, thanh toán cao hơn số tiền thực chi để nhận lại tiền mặt và sử dụng riêng; không hạch toán đầy đủ các khoản thu vào sổ sách kế toán của đơn vị, lập hệ thống sổ sách theo dõi riêng, không phản ánh đầy đủ các khoản thu theo quy định. Những hành vi này đã xâm phạm trật tự quản lý kinh tế, gây thiệt hại đến ngân sách nhà nước.
Căn cứ tính chất, mức độ hành vi và vai trò của từng bị cáo, Tòa án nhân dân khu vực 14 - Cần Thơ đã xét xử 11 bị cáo về các tội “Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng”, “Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ” và “Thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” theo quy định pháp luật.
Sau khi bản án sơ thẩm được tuyên, 09 bị cáo gồm: Phạm Minh Toàn, Ngô Tấn Quốc, Phùng Ngọc Ngoan, Nguyễn Ngọc Điện, Nguyễn Hữu Tâm, Nguyễn Văn Út, Lê Hoàng Vũ, Phạm Hoàng Anh và Nguyễn Phi Hải có đơn kháng cáo, đề nghị Tòa án cấp phúc thẩm xem xét lại một số nội dung liên quan đến tội danh, trách nhiệm hình sự, mức hình phạt và trách nhiệm dân sự.
Trên cơ sở xem xét toàn diện hồ sơ, nội dung kháng cáo và kết quả tranh tụng tại phiên tòa, Hội đồng xét xử quyết định chấp nhận kháng cáo của hai bị cáo Lê Hoàng Vũ và Nguyễn Văn Út, giữ nguyên mức hình phạt tù đã tuyên ở cấp sơ thẩm nhưng cho các bị cáo được hưởng án treo; đối với 07 bị cáo còn lại có kháng cáo, Hội đồng xét xử không chấp nhận kháng cáo, giữ nguyên mức hình phạt theo bản án sơ thẩm.
Trong quá trình giải quyết vụ án ở cấp phúc thẩm, VKSND thành phố Cần Thơ đã thực hiện chức năng thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử theo quy định pháp luật. Kiểm sát viên được phân công đã nghiên cứu toàn diện hồ sơ vụ án, kiểm tra tính hợp pháp của các kháng cáo; đối chiếu lời khai của các bị cáo với tài liệu, chứng cứ có trong hồ sơ để đánh giá tính có căn cứ của từng nội dung kháng cáo.
Trên cơ sở đó, Kiểm sát viên tập trung phân tích hành vi phạm tội, vai trò và mức độ tham gia của từng bị cáo, hậu quả thiệt hại gây ra cho ngân sách nhà nước; đồng thời xem xét các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự và việc khắc phục hậu quả. Việc đánh giá riêng đối với từng bị cáo góp phần bảo đảm việc xem xét trách nhiệm hình sự có căn cứ, phù hợp với tính chất, mức độ hành vi và các tình tiết cụ thể của vụ án.
Tại phiên tòa phúc thẩm, Kiểm sát viên thực hành quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật trong hoạt động xét xử; tham gia xét hỏi, làm rõ những vấn đề liên quan đến nội dung kháng cáo, góp phần bảo đảm việc tranh tụng được thực hiện dân chủ, khách quan và đúng quy định pháp luật. Qua đó, vai trò của Viện kiểm sát được thể hiện trong việc kiểm sát chặt chẽ quá trình giải quyết vụ án, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các bị cáo, đồng thời bảo vệ lợi ích của Nhà nước.
Từ vụ án trên cho thấy, công tác quản lý tài chính, kế toán và tài sản nhà nước không chỉ là trách nhiệm chuyên môn mà còn gắn liền với trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu, người được giao quản lý và những cá nhân trực tiếp thực hiện nhiệm vụ. Việc buông lỏng quản lý, thiếu kiểm tra, giám sát hoặc cố ý thực hiện các hành vi trái quy định có thể dẫn đến thất thoát, lãng phí tài sản công và phát sinh trách nhiệm hình sự.
Đây cũng là bài học kinh nghiệm đối với các cơ quan, đơn vị trong việc chấp hành nghiêm các quy định về quản lý, sử dụng tài sản công; thực hiện đầy đủ chế độ kế toán, thống kê, hạch toán và công khai tài chính; tăng cường kiểm tra, giám sát nội bộ, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý những thiếu sót, vi phạm ngay từ cơ sở. Đặc biệt, người đứng đầu đơn vị cần nâng cao tinh thần trách nhiệm, thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao, không để xảy ra tình trạng buông lỏng quản lý, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi hoặc gây thất thoát tài sản nhà nước.
Thông qua công tác thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử vụ án, VKSND thành phố Cần Thơ tiếp tục khẳng định vai trò trong đấu tranh phòng, chống tội phạm, nhất là các hành vi vi phạm trong lĩnh vực quản lý kinh tế, tài chính và tài sản công; góp phần bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền, giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, phòng ngừa vi phạm và tội phạm.
Thanh Thảo
Phòng 7 VKSND TP. Cần Thơ
Phòng 7 VKSND TP. Cần Thơ