Thông qua phiên tòa giả định với tình huống pháp lý gần gũi, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 1 và Khu vực 4 thành phố Cần Thơ đã phối hợp đưa pháp luật đến với sinh viên bằng hình thức trực quan, sinh động, góp phần nâng cao nhận thức, ý thức phòng ngừa tội phạm trong đoàn viên, thanh niên.
Mới đây, tại Hội trường Rùa, Đại học Cần Thơ, chương trình “Phiên tòa giả định tuyên truyền về phòng, chống tội phạm trong thanh thiếu nhi năm 2026” được tổ chức với sự tham gia của đông đảo đoàn viên, thanh niên và sinh viên. Chương trình do Thành đoàn Cần Thơ và Đại học Cần Thơ chủ trì; Đoàn các cơ quan Đảng thành phố Cần Thơ, Đoàn Đại học Cần Thơ và Ban Thanh niên Công an thành phố Cần Thơ tổ chức, với sự phối hợp của VKSND Khu vực 1 và VKSND Khu vực 4 thành phố Cần Thơ.
Các đại biểu, lực lượng tham gia và diễn viên chụp ảnh lưu niệm sau chương trình.
Đưa pháp luật từ trang giấy vào không gian trải nghiệm
Điểm nổi bật của chương trình là lựa chọn hình thức phiên tòa giả định thay cho phương thức tuyên truyền một chiều. Tình huống “Sinh nhật sau cánh cửa phòng 303” được xây dựng với 08 bị cáo giả định, liên quan 05 tội danh về ma túy và hành vi không tố giác tội phạm. Thông qua các phần khai mạc, công bố cáo trạng, xét hỏi, tranh luận, đối đáp và tuyên án được mô phỏng, những quy định pháp luật được chuyển tải thành tình huống cụ thể, dễ theo dõi và dễ ghi nhớ.
Đối với sinh viên, chương trình không chỉ cung cấp kiến thức pháp luật mà còn tạo cơ hội quan sát vị trí, vai trò của Hội đồng xét xử, Kiểm sát viên, Thư ký phiên tòa, Luật sư, bị cáo, người làm chứng và lực lượng hỗ trợ tư pháp trong quá trình xét xử. Từ diễn biến và hậu quả pháp lý của từng hành vi, thông điệp phòng, chống tội phạm được truyền tải gần gũi, giúp người trẻ nhận thức rõ trách nhiệm đối với bản thân, gia đình và xã hội
Không gian phiên tòa giả định được bố trí trực quan, mô phỏng các vị trí tố tụng, tăng tính trải nghiệm cho sinh viên.
Phát huy chuyên môn nghiệp vụ trong tuyên truyền pháp luật
Tham gia chương trình, VKSND Khu vực 1 và VKSND Khu vực 4 thành phố Cần Thơ chủ động phối hợp trong khâu chuẩn bị chuyên môn. Kiểm sát viên, công chức hai đơn vị cùng nghiên cứu, rà soát tình huống, hệ thống chứng cứ giả định, trình tự phiên tòa, nội dung xét hỏi, luận tội, tranh luận và đối đáp; đồng thời tham gia các vai diễn, hỗ trợ hoàn thiện kịch bản diễn án.
Việc cán bộ Kiểm sát trực tiếp tham gia xây dựng và thể hiện tình huống pháp lý trước sinh viên cho thấy cách tiếp cận thiết thực trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật: lấy trải nghiệm làm trung tâm, vận dụng kiến thức và kỹ năng nghiệp vụ để chuyển tải quy định pháp luật. Cách làm này vừa bảo đảm tính chính xác về chuyên môn, vừa tăng sức hấp dẫn và hiệu quả tiếp nhận đối với đoàn viên, thanh niên, sinh viên.
Kiểm sát viên tham gia diễn án, thực hiện phần công bố cáo trạng, luận tội và đối đáp tại phiên tòa giả định.
Phần thể hiện vai trò Kiểm sát viên được xây dựng theo hướng rõ hành vi, rõ chứng cứ và rõ căn cứ pháp luật. Qua hoạt động xét hỏi, trình bày quan điểm luận tội và đối đáp được mô phỏng, sinh viên có thêm góc nhìn cụ thể về vị trí, chức năng của Viện kiểm sát trong tố tụng hình sự cũng như trách nhiệm bảo vệ pháp luật, quyền con người và quyền công dân.
Hội đồng xét xử thực hiện phần xét hỏi tại phiên tòa giả định.
Chuẩn bị công phu cho một phiên tòa mô phỏng
Để chương trình diễn ra liền mạch, các đơn vị đã chuẩn bị hơn 100 trang kịch bản, hồ sơ, lời thoại và tài liệu phục vụ diễn án. Thành viên tham gia nhiều lần nghiên cứu hồ sơ, ráp lời, điều chỉnh trình tự xét hỏi và phối hợp giữa các vai diễn; đồng thời kiểm tra âm thanh, trình chiếu, sơ đồ vị trí cùng các điều kiện kỹ thuật.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng giúp phiên tòa giả định giữ được không khí nghiêm túc, chuẩn mực, đồng thời bảo đảm tính trực quan, sinh động. Trình tự phiên tòa, cách đặt câu hỏi, xử lý lời khai và tranh luận giữa bên buộc tội với bên bào chữa được thể hiện có chủ đích, phục vụ yêu cầu tuyên truyền, giáo dục và phòng ngừa vi phạm, tội phạm.
Thư ký phiên tòa và các luật sư tham gia diễn án, góp phần tái hiện sinh động quá trình tố tụng.
Để thông điệp pháp luật đến gần hơn với người trẻ
Thực tiễn chương trình cho thấy, hiệu quả tuyên truyền đối với thanh thiếu niên, sinh viên không chỉ phụ thuộc vào nội dung chính xác mà còn ở cách lựa chọn hình thức phù hợp. Phiên tòa giả định tạo không gian để người xem quan sát, suy nghĩ, đặt mình vào từng tình huống và tự rút ra bài học pháp lý. Đây là hướng tuyên truyền gần gũi với đời sống, tăng khả năng tương tác và phù hợp với đặc điểm tiếp nhận của người trẻ.
Đông đảo sinh viên Đại học Cần Thơ theo dõi chương trình tuyên truyền pháp luật.
Việc đông đảo sinh viên theo dõi chương trình xuyên suốt cho thấy sức hút của phương thức tuyên truyền trực quan. Không khí nghiêm túc nhưng gần gũi giúp các nội dung về phòng, chống ma túy, trách nhiệm tố giác tội phạm, đánh giá chứng cứ và hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm trở nên dễ tiếp cận hơn.
Thông qua chương trình, VKSND Khu vực 1 và VKSND Khu vực 4 thành phố Cần Thơ tiếp tục khẳng định tinh thần chủ động phối hợp với tổ chức Đoàn, cơ sở giáo dục và các lực lượng liên quan trong công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật. Bên cạnh thực hiện nhiệm vụ chuyên môn, cán bộ Kiểm sát còn góp phần đưa pháp luật đến gần thanh niên, sinh viên bằng cách làm dễ hiểu, dễ nhớ và có sức lan tỏa.
Lan tỏa ý thức phòng ngừa từ phiên tòa giả định
Chương trình khép lại nhưng những bài học pháp lý vẫn được lan tỏa. Thông qua tình huống mô phỏng, sinh viên được trang bị thêm kiến thức để nhận diện hành vi vi phạm, hiểu rõ hậu quả pháp lý, chủ động tránh xa ma túy và nâng cao trách nhiệm chấp hành pháp luật, tố giác tội phạm.
Hoạt động cũng góp phần tăng cường sự gắn kết giữa ngành Kiểm sát với môi trường đại học, mở ra khả năng tiếp tục tổ chức các mô hình tuyên truyền theo hướng trải nghiệm, thực hành và tương tác. Qua đó, pháp luật không chỉ là những điều khoản trên trang giấy mà trở thành kiến thức gắn với lựa chọn và trách nhiệm của mỗi người trẻ trong cuộc sống.
Ban Tổ chức trao hoa và thư cảm ơn các đơn vị, cá nhân tích cực tham gia chương trình.
Lâm Trường – Duyên Anh
