Ngày 22/12/1944, tại khu rừng giữa tổng Hoàng Hoa Thám và Trần Hưng Đạo thuộc châu Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng (nay là xóm Nà Sang, xã Tam Kim, tỉnh Cao Bằng), Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập gồm 34 chiến sĩ, biên chế thành 3 tiểu đội, do đồng chí Võ Nguyên Giáp trực tiếp chỉ huy. Đây là đơn vị chủ lực đầu tiên của lực lượng vũ trang cách mạng và là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân (VNTTGPQ) - tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam được thành lập theo Chỉ thị của Lãnh tụ Hồ Chí Minh. Trong Chỉ thị, Người ghi rõ: “Tên ĐỘI VIỆT NAM TUYÊN TRUYỀN GIẢI PHÓNG QUÂN nghĩa là chính trị trọng hơn quân sự. Nó là đội tuyên truyền”; “VNTTGPQ là đội quân đàn anh, mong cho chóng có những đội đàn em khác. Tuy lúc đầu quy mô của nó còn nhỏ, nhưng tiền đồ của nó rất vẻ vang. Nó là khởi điểm của giải phóng quân, nó có thể đi suốt từ Nam chí Bắc, khắp đất nước Việt Nam”. Đồng chí Võ Nguyên Giáp được Trung ương Đảng và Lãnh tụ Hồ Chí Minh ủy nhiệm tổ chức, lãnh đạo, chỉ huy, tuyên bố thành lập Đội, gồm 34 người, biên chế thành 3 tiểu đội do đồng chí Hoàng Sâm làm Đội trưởng, đồng chí Xích Thắng làm Chính trị viên, có chi bộ Đảng lãnh đạo.
Chỉ có 34 người, với 34 khẩu súng các loại nhưng đó là những chiến sĩ kiên quyết, dũng cảm trong các đội du kích Cao - Bắc - Lạng, Cứu quốc quân ... là con em các tầng lớp nhân dân bị áp bức, họ có lòng yêu nước, chí căm thù địch rất cao, đã siết chặt họ thành một khối vững chắc, không kẻ thù nào phá vỡ nổi. Sau lễ thành lập, đội tổ chức một bữa cơm nhạt không rau, không muối để nêu cao tinh thần gian khổ của các chiến sĩ cách mạng, đội tổ chức “đêm du kích” liên hoan với đồng bào địa phương để thắt chặt tình đoàn kết quân dân.
Xuất phát từ vai trò của công tác tuyên truyền, cổ vũ, động viên toàn dân tham gia xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, đồng thời thể theo nguyện vọng của quân và dân cả nước, ngày 17/10/1989, Ban Bí thư Trung ương Ðảng khóa VI đã ra Chỉ thị số 381-CT/TW quyết định lấy ngày 22/12 - Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam là Ngày hội Quốc phòng toàn dân. Ngày 22/12/1989, lần đầu Ngày hội Quốc phòng toàn dân được tổ chức tại tất cả các địa phương trong cả nước. Từ đó đến nay, ngày 22/12 trở thành ngày hội lớn của toàn dân tộc với các hoạt động hướng vào chủ đề quốc phòng và quân đội.
Những năm gần đây, thế giới và khu vực biến động nhanh, phức tạp, khó dự báo. Cạnh tranh chiến lược gia tăng, xung đột cục bộ kéo dài; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động trực tiếp đến môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của các quốc gia. Trong bối cảnh đó, việc giữ vững thế chủ động chiến lược, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, bảo vệ lợi ích quốc gia, dân tộc, bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân và chế độ xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ đặc biệt quan trọng; trong đó, Quân đội nhân dân Việt Nam luôn vững vàng, khẳng định vai trò nòng cốt.
Dấu ấn nổi bật trong những năm qua, nhất là năm 2025, là việc sắp xếp, điều chỉnh tổ chức lực lượng theo hướng “tinh, gọn, mạnh”, tạo tiền đề vững chắc xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Quá trình sắp xếp được tiến hành bài bản, không để gián đoạn nhiệm vụ. Sau sắp xếp, chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của toàn quân tiếp tục được nâng lên.
Ngoài ra, những bước tiến trong phát triển công nghiệp quốc phòng và khoa học công nghệ quân sự cho thấy Quân đội không chỉ giữ gìn truyền thống mà còn chủ động thích ứng với yêu cầu phát triển. Việc từng bước làm chủ công nghệ nền, công nghệ lõi; nghiên cứu, chế tạo nhiều loại vũ khí, trang bị hiện đại đã khẳng định năng lực tự lực, tự cường trong bảo đảm quốc phòng, đồng thời tạo nền tảng quan trọng cho lộ trình hiện đại hóa. Hoạt động đối ngoại quốc phòng được triển khai chủ động, linh hoạt, hiệu quả, góp phần nâng cao uy tín, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế.
Không chỉ hoàn thành xuất sắc chức năng đội quân chiến đấu, Quân đội còn hoàn thành xuất sắc chức năng đội quân công tác, đội quân lao động sản xuất. Trước thiên tai, dịch bệnh, sự cố, cán bộ, chiến sĩ đã không quản gian khổ, hiểm nguy sát cánh cùng nhân dân. Hành động, việc làm của đội quân cách mạng làm phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ tiếp tục tỏa sáng trong giai đoạn mới.
Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu vừa giữ vững ổn định chính trị-xã hội, vừa tạo động lực phát triển nhanh, bền vững, hiện thực hóa khát vọng hùng cường. Trong tiến trình đó, bảo vệ vững chắc Tổ quốc không chỉ là điều kiện tiên quyết, mà còn là bảo đảm căn bản cho mọi mục tiêu phát triển.
Kỷ niệm 81 năm Ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và 36 năm Ngày hội Quốc phòng toàn dân là dịp để chúng ta ôn lại lịch sử hào hùng của dân tộc, bản chất, truyền thống tốt đẹp, những chiến công oanh liệt của Quân đội và nhân dân ta; qua đó, khơi dậy niềm tự hào, tự tôn dân tộc, phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, nâng cao lòng yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý chí tự lực, tự cường, vượt qua mọi khó khăn, thử thách; ra sức xây dựng nền quốc phòng toàn dân vững mạnh, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc, xây dựng Quân đội nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong những năm tới theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong thời kỳ mới.
Sưu tầm, tổng hợp: Phước Hưng
VKSND Khu vực 4 - Cần Thơ