Ngày bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, nhiệm kỳ 2026 - 2031 đang đến gần. Để lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới là một nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta.
Cuộc bầu cử diễn ra trong thời điểm Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng vừa kết thúc thành công tốt đẹp; toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang nỗ lực phấn đấu triển khai thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Công cuộc đổi mới của Đảng và Nhà nước ta sau gần 40 năm đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng và có ý nghĩa lịch sử to lớn trên mọi mặt đời sống, kinh tế - xã hội, song vẫn phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh sắp xếp tổ chức bộ máy nhà nước ở Trung ương và địa phương theo hướng “tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả”. Bối cảnh quốc tế và khu vực hiện đang có những thuận lợi và khó khăn đan xen, các thế lực thù địch vẫn tiếp tục chống phá sự nghiệp cách mạng của Đảng và Nhân dân ta. Tình hình đó đòi hỏi toàn Đảng, toàn quân và toàn dân ta phải nỗ lực phấn đấu, đoàn kết thống nhất, chung sức đồng lòng, tận dụng mọi thời cơ, thuận lợi, vượt qua khó khăn, thách thức, tiếp tục đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững.
Cùng với đại hội Đảng các cấp, cuộc bầu cử là dịp quan trọng để tiếp tục xây dựng, củng cố và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân. Vì vậy, việc lựa chọn, bầu ra những đại biểu tiêu biểu, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân trong Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ mới là một nhiệm vụ trọng tâm của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân ta.
Ngày bầu cử càng đến gần, nhiều tổ chức phản động lưu vong và một số cá nhân, hội nhóm chống đối trong nước đang tiến hành mạnh mẽ các hoạt động xuyên tạc bản chất tốt đẹp của Đảng, Nhà nước ta. Chúng kích động, cổ súy các hành vi trái luật liên quan bầu cử, lôi kéo số chống đối tự ứng cử tràn lan, xuyên tạc các quy định về bầu cử, mua chuộc cử tri, gây mất an ninh trật tự, phá hoại cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp sắp tới. Vì vậy, cử tri cần hết sức tỉnh táo, chủ động nhận diện và đấu tranh làm thất bại những âm mưu, thủ đoạn thâm độc, nguy hiểm của các thế lực thù địch, phần tử cơ hội chính trị, góp phần tổ chức thành công cuộc bầu cử.
Theo đó, mỗi cử tri cần hiểu rõ vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức và nhiệm kỳ của Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp; các quy định về tiêu chuẩn của đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Tích cực tham gia giới thiệu và nhận xét đối với người ứng cử trong hội nghị cử tri. Nghiên cứu nắm vững quy trình, cách thức ứng cử, đề cử, bầu cử, các nguyên tắc bầu cử, từ đó, có sự xem xét, cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn những ứng cử viên thật sự tiêu biểu, có kiến thức, năng lực phản ánh được ý chí và nguyện vọng chính đáng của nhân dân với cơ quan dân cử. Kiên quyết “không giới thiệu và đưa vào danh sách ứng cử người có biểu hiện cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực”.
Một đại biểu tiêu biểu trước hết phải ý thức rõ mình đang đại diện cho ai và đại diện cho điều gì. Đó không phả là đại diện cho bản thân, cho một nhóm lợi ích hay một vị trí xã hội nào, mà đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân. Vì vậy, Nhân dân phải lựa chọn những người thật xứng đáng đại diện cho mình, đủ năng lực và phẩm chất để gánh vác trọng trách được ủy quyền.
Đại biểu có bản lĩnh chính trị vững vàng là yêu cầu tiên quyết. Đại biểu phải kiên định lợi ích quốc gia - dân tộc, trung thành với Hiến pháp và pháp luật, có chính kiến rõ ràng trước những vấn đề lớn của đất nước. Bản lĩnh chính trị không thể hiện ở lời nói chung chung, mà thể hiện ở khả năng dám nói, dám bảo vệ cái đúng và dám chịu trách nhiệm trước Nhân dân về quan điểm của mình.
Lựa chọn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân không chỉ tiêu biểu về phẩm chất chính trị, uy tín và trách nhiệm trước nhân dân, người đại biểu dân cử còn cần có bản lĩnh, trí tuệ và năng lực tham gia hoạch định chính sách; đồng thời luôn giữ mối liên hệ chặt chẽ với cử tri, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và kiên trì bảo vệ những quyền lợi chính đáng của cử tri.
Về năng lực, đại biểu cần trang bị nhiều kỹ năng quan trọng, trong đó trước hết là năng lực lắng nghe. Khi hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của người dân, đại biểu mới có thể phản ánh đúng và trúng những vấn đề đặt ra trong đời sống xã hội. Cùng với đó là năng lực phân tích và tư duy chính sách, giúp đại biểu đánh giá chính xác các vấn đề thực tiễn, nắm vững quy định của pháp luật và tham gia hiệu quả vào quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách.
Ngoài ra, đại biểu dân cử cũng cần có kỹ năng giám sát và phản biện xã hội, cùng với khả năng chất vấn và theo dõi việc thực hiện các cam kết, để tiếng nói của cử tri được chuyển tải đầy đủ tới các cơ quan có thẩm quyền. “Trong bối cảnh hiện nay, đại biểu dân cử không chỉ cần nói đúng, mà còn phải nói trúng, đồng thời phải góp phần tạo ra những chuyển biến thực chất trong đời sống xã hội”.
Cử tri không chỉ thực hiện quyền lựa chọn đại biểu trong ngày bầu cử, mà còn đồng hành giám sát đại biểu trong suốt nhiệm kỳ. Sự giám sát đó thể hiện thông qua các cuộc tiếp xúc cử tri, các phát biểu tại nghị trường, hoạt động chất vấn cũng như kết quả cụ thể mà đại biểu mang lại. Kỳ vọng của cử tri hiện nay rất rõ ràng: Đại biểu dân cử phải gần dân hơn, trách nhiệm hơn và hiệu quả hơn. “Gần dân” là hiểu dân và lắng nghe dân; “trách nhiệm hơn” là theo đuổi các vấn đề mà cử tri phản ánh đến cùng; còn “hiệu quả hơn” là biến những vướng mắc trong thực tiễn thành các chính sách cụ thể. Khi những yêu cầu đó được thực hiện một cách thực chất, khoảng cách giữa nghị trường và đời sống sẽ được thu hẹp, đồng thời củng cố niềm tin của nhân dân đối với các cơ quan dân cử.
Lựa chọn đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân là trách nhiệm của cử tri để xây dựng nhà nước pháp quyền, yêu cầu cao về đức, tài, dám nghĩ, dám làm và gắn bó mật thiết với nhân dân. Cử tri cần tìm hiểu kỹ chương trình hành động, sáng suốt bỏ phiếu cho người tiêu biểu, thực sự đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân. Bước vào giai đoạn phát triển mới của đất nước với những mục tiêu lớn về tăng trưởng, hội nhập và đổi mới mô hình phát triển, yêu cầu đối với đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp ngày càng cao. Vì vậy, mỗi cử tri cần cân nhắc kỹ lưỡng, lựa chọn người đại diện cho mình khi bỏ phiếu.
Phạm Hương
Văn phòng VKSND TP. Cần Thơ
Văn phòng VKSND TP. Cần Thơ