Ngành Kiểm sát Cần Thơ nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thực hiện Nghị quyết 205

Sáng 20/10/2026, tại VKSND Khu vực 4 - Cần Thơ, hội thảo khoa học về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 đã tập trung trao đổi các vấn đề pháp lý, nghiệp vụ và giải pháp số hỗ trợ tố tụng dân sự công ích.

Hội thảo có chủ đề “Ứng dụng nghiên cứu trí tuệ nhân tạo trong thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15 - Từ thực tiễn đến giải pháp số hỗ trợ tố tụng dân sự công ích”, do phòng Tổ chức cán bộ VKSND thành phố Cần Thơ, VKSND Khu vực 1 - Cần Thơ, VKSND Khu vực 4 – Cần Thơ và Đoàn cơ sở VKSND thành phố Cần Thơ phối hợp tổ chức.

Tham dự có đồng chí Lâm Thăng Bằng, Trưởng phòng Kiểm sát án hành chính, kinh doanh thương mại VKSND thành phố Cần Thơ; đồng chí Nguyễn Thị Thanh Quyên, Phó Trưởng phòng Kiểm sát giải quyết các vụ việc dân sự; luật sư Hồ Thị Thu Trang và luật sư Nguyễn Văn Thảo, thuộc Đoàn Luật sư thành phố Cần Thơ, cùng các đại biểu, tác giả nghiên cứu và công chức ngành Kiểm sát.

Ban chủ trì điều hành hội thảo tại VKSND Khu vực 4 – Cần Thơ

Nghị quyết số 205/2025/QH15 mở ra cơ chế thí điểm VKSND khởi kiện vụ án dân sự để bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công. Từ yêu cầu thực tiễn triển khai, hội thảo đặt trọng tâm vào việc tiếp nhận, đánh giá nguồn tin, xác minh, thu thập chứng cứ và nghiên cứu công cụ công nghệ hỗ trợ hoạt động nghiệp vụ.

Kỷ yếu hội thảo tập hợp 10 bài nghiên cứu, tiếp cận từ lý luận pháp luật, thực tiễn quản lý ở cơ sở, nghiệp vụ kiểm sát đến kinh nghiệm quốc tế và giải pháp công nghệ. Chương trình lựa chọn sáu chuyên đề trình bày trực tiếp, chia thành hai phiên thảo luận.

Hội thảo được tổ chức kết hợp trực tiếp với trực tuyến, kết nối đến Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại Thành phố Hồ Chí Minh và VKSND Khu vực 3 - thành phố Hồ Chí Minh, tạo điều kiện để giảng viên, nhà nghiên cứu, Kiểm sát viên và công chức cùng trao đổi, đóng góp ý kiến.

Điểm cầu Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại thành phố Hồ Chí Minh

Đại biểu tại VKSND Khu vực 4 - Cần Thơ theo dõi trao đổi với điểm cầu VKSND Khu vực 3 - thành phố Hồ Chí Minh

Từ nhận diện nguồn tin đến đánh giá điều kiện khởi kiện

Phiên thứ nhất tập trung vào nhận diện, xử lý vụ việc dân sự công ích từ cấp xã; xây dựng khung đánh giá pháp lý đối với nguồn tin và cơ sở lý luận của cơ chế VKSND khởi kiện. Các tham luận nhấn mạnh yêu cầu phân biệt thông tin phản ánh ban đầu với sự kiện đã được xác minh, dấu hiệu vi phạm với căn cứ trách nhiệm dân sự và điều kiện thực hiện quyền khởi kiện.

Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Trâm, Kiểm sát viên VKSND Khu vực 1 - Cần Thơ, trình bày tham luận

Thạc sĩ Nguyễn Công Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Thới Hưng, trình bày chuyên đề về ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận diện, xử lý vụ việc dân sự công ích ở cấp xã, đề xuất mô hình “5 bước nhận diện – 4 lớp chứng cứ – 3 mức xử lý”. Thạc sĩ Nguyễn Thị Bích Trâm, Kiểm sát viên VKSND Khu vực 1 – Cần Thơ, phân tích việc nhận diện vụ việc và đề xuất khung đánh giá pháp lý có sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo. Thạc sĩ Nguyễn Văn Tuyến, giảng viên Phân hiệu Trường Đại học Kiểm sát tại thành phố Hồ Chí Minh, trao đổi những vấn đề lý luận, bản chất pháp lý, phạm vi và điều kiện thực hiện quyền khởi kiện của VKSND. Sau các tham luận, đại biểu thảo luận, phản biện về nhận diện, xác minh vụ việc, đánh giá chứng cứ và khả năng ứng dụng công nghệ.

Thạc sĩ Nguyễn Công Duy, Phó Chủ tịch UBND xã Thới Hưng, trình bày tham luận

Từ những tình huống về xả thải, lấn chiếm đất công, an toàn thực phẩm, các nghiên cứu đặt ra yêu cầu kiểm tra thông tin phản ánh bằng hồ sơ, tài liệu cụ thể; làm rõ chủ thể chịu trách nhiệm và hậu quả cần khắc phục. Việc phát hiện dấu hiệu vi phạm hoặc xử phạt hành chính cần được phân biệt với việc xác định căn cứ của yêu cầu dân sự.

Đồng chí Dương Thanh Thuỳ, Bí thư Đoàn cơ sở VKSND thành phố Cần Thơ, trình bày chuyên đề về đổi mới tuyên truyền, phổ biến pháp luật về Nghị quyết số 205/2025/QH15

Đối với điều kiện “không có người khởi kiện”, các bài nghiên cứu nhấn mạnh việc xác định chủ thể có quyền hoặc trách nhiệm khởi kiện, kiểm tra thủ tục thông báo, kiến nghị và tài liệu phản hồi theo Nghị quyết số 205/2025/QH15. Nội dung này cần được xem xét, chứng minh đầy đủ, thay vì chỉ căn cứ vào việc hồ sơ chưa có đơn khởi kiện.

Nghiên cứu AI gắn với kiểm chứng và bảo vệ dữ liệu

Phiên thứ hai trao đổi kinh nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tố tụng công ích của Trung Quốc; đổi mới tuyên truyền, phổ biến pháp luật và định hướng nghiên cứu trợ lý công vụ trí tuệ nhân tạo AI-205 hỗ trợ thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Các nghiên cứu đề cập việc lựa chọn phương pháp tổ chức dữ liệu, hỗ trợ tra cứu phù hợp với pháp luật Việt Nam. Trong tuyên truyền, truyền thông số cần giúp người dân hiểu đúng phạm vi bảo vệ của Nghị quyết, biết cách cung cấp thông tin và tiếp cận kênh phản ánh hợp pháp.

Thạc sĩ Huỳnh Lâm Trường, chuyên viên VKSND Khu vực 4 – Cần Thơ, trình bày chuyên đề

về trợ lý công vụ trí tuệ nhân tạo AI-205

Định hướng nghiên cứu AI-205 hướng tới hỗ trợ công chức, Kiểm sát viên phân loại nguồn tin, tra cứu pháp luật, lập bảng kiểm hồ sơ, theo dõi tiến độ, xây dựng bản đồ chứng cứ và nhận diện tài liệu còn thiếu hoặc mâu thuẫn. Đây là các chức năng được đề xuất nghiên cứu, cần tiếp tục kiểm thử, đánh giá trước khi xem xét đưa vào sử dụng.

Các đề xuất ứng dụng AI đồng thời đặt ra yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân, thông tin người phản ánh và tài liệu chưa được phép công khai. Công cụ hỗ trợ cần kiểm soát dữ liệu đầu vào, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn; kết quả phải được người có thẩm quyền kiểm chứng. AI không thay thế trách nhiệm đánh giá chứng cứ, xác định trách nhiệm dân sự và quyết định việc khởi kiện.

Tiếp tục hoàn thiện các đề xuất nghiên cứu

Những ý kiến trao đổi, phản biện tại hội thảo giúp các tác giả tiếp tục rà soát căn cứ pháp lý, khả năng kiểm chứng dữ liệu và tính khả thi của giải pháp công nghệ, hoàn thiện kỷ yếu cùng các tài liệu nghiên cứu. Các vấn đề còn ý kiến khác nhau cần tiếp tục được nghiên cứu, làm rõ.

Thông qua kết hợp nghiên cứu nghiệp vụ với giải pháp công nghệ, hội thảo góp phần làm rõ hướng ứng dụng trí tuệ nhân tạo xuất phát từ yêu cầu thực tiễn thực hiện Nghị quyết số 205/2025/QH15. Việc phát triển công cụ số cần bám sát quy trình pháp lý, phục vụ bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể là nhóm dễ bị tổn thương và lợi ích công, bảo đảm thẩm quyền, trách nhiệm của VKSND.