Khi một quyết định, bản án có hiệu lực pháp luật, cánh cửa trại giam khép lại, người phạm tội bắt đầu quá trình cách ly với xã hội để trả giá cho sai lầm của mình đã gây ra. Tuy nhiên, việc tước đi “tự do cá nhân” không đồng nghĩa với việc tước đi “quyền công dân”. Hiến pháp và pháp luật Việt Nam luôn khẳng định: Người bị tạm giữ, tạm giam, người đang chấp hành án phạt tù vẫn là công dân, và họ có quyền được bảo đảm các quyền cơ bản không bị pháp luật tước bỏ.
Ảnh minh hoạ - VKSND Khu vực 3 – Cần Thơ kiểm sát công tác bầu cử tại Phân trại tạm giam Phong Điền
Sự tôn nghiêm của thân thể và nhân phẩm
Phía sau song sắt, quyền được bảo vệ tính mạng, sức khỏe và danh dự là ưu tiên hàng đầu. Việc đảm bảo định mức ăn, mặc, ở, chăm sóc y tế không chỉ là phúc lợi mà là thực thi quyền con người. Đặc biệt pháp luật nghiêm cấm mọi hành vi xâm phạm thân thể, xúc phạm danh dự của phạm nhân. Điều này thể hiện tính nhân văn của chế độ ta: Cải tạo bằng giáo dục chứ không phải bằng sự trừng phạt cực đoan.
Quyền được kết nối và bảo vệ lợi ích dân sự
Dù bị hạn chế quyền tự do đi lại, phạm nhân vẫn được duy trì liên lạc với gia đình và xã hội như: Quyền được gặp thân nhân, gửi thư, gọi điện thoại giúp họ giữ vững tinh thần và có động lực cải tạo; được nhận quà biếu, và đặc biệt là quyền được hướng dẫn về các thủ tục pháp lý liên quan đến quyền lợi hợp pháp của mình.
Quyền được học tập và hướng nghiệp
Cải tạo không chỉ là lao động, mà là sự chuẩn bị cho ngày trở về. Nhiều trại giam đã tổ chức các lớp học văn hóa, giúp phạm nhân hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình. Được đào tạo nghề đó chính là thực hiện quyền được lao động và tái hòa nhập cộng đồng một cách bền vững.
Ánh sáng của sự khoan hồng: Quyền được hy vọng
Quyền được xét giảm án, đặc xá vào các dịp lễ lớn chính là sự khẳng định con đường hoàn lương luôn rộng mở cho những ai nỗ lực. Đây là sự ghi nhận của Nhà nước đối với quá trình tu dưỡng, rèn luyện của người biết ăn năn hối cải về những lỗi lầm mình đã gây ra cho xã hội.
Quyền được thực hiện bầu cử
Tại điểm b, Khoản 1, Điều 9 Luật Thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015 quy định rõ về quyền và nghĩa vụ của người bị tạm giữ, người bị tạm giam: “Được thực hiện quyền bầu cử theo quy định của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, quyền bỏ phiếu trưng cầu ý dân theo quy định của Luật trưng cầu ý dân”.
Theo quy định: Người bị buộc tội được coi là không có tội cho đến khi được chứng minh theo trình tự luật định và có bản án kết tội của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật. Người bị tạm giữ, tạm giam chưa bị coi là có tội, họ vẫn là công dân nên họ phải có quyền cơ bản nhất là quyền tham gia vào việc quản lý nhà nước thông qua lá phiếu bầu cử.
Trong những ngày gần tới cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội khóa XVI và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031, không khí chuẩn bị cho sự kiện chính trị to lớn của đất nước - đang rất nghiêm túc, trang trọng, đồng bộ và lan tỏa khắp cả nước. Cùng với cử tri cả nước hướng tới ngày hội của non sông, công tác chuẩn bị cho những “cử tri đặc biệt” tại các Trại tạm giam trên cả nước đang được đơn vị triển khai nghiêm túc, chặt chẽ, đúng quy định. Việc đảm bảo quyền công dân bị giam, giữ được thực hiện nghiêm túc, khẳng định tính nhân văn của pháp luật Việt Nam.
Phạm Hương
Văn phòng VKSND TP. Cần Thơ
Văn phòng VKSND TP. Cần Thơ
.png)
