Vừa qua, tại Tòa án nhân dân khu vực 4 - Cần Thơ đã diễn ra phiên tòa sơ thẩm xét xử hai vụ án dân sự “Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất”. Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) Khu vực 4 - Cần Thơ đã cử Kiểm sát viên tham gia phiên tòa, thực hiện quyền kiểm sát việc tuân theo pháp luật và đề xuất quan điểm giải quyết vụ án.
Phiên tòa không chỉ giải quyết tranh chấp cụ thể mà còn là dịp để rút ra những kinh nghiệm nghiệp vụ quý báu, nhất là trong bối cảnh thực hiện số hóa hồ sơ và nâng cao chất lượng công tác kiểm sát.
Trong vụ án thứ nhất, Tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất giữa nguyên đơn Lê Thị Hồng An và bị đơn Đỗ Thị Trường, hợp đồng được ký vào ngày 02/11/2022, sau khi nghiên cứu hồ sơ và tham gia tranh tụng, tại phiên tòa Kiểm sát viên nhận định: Hợp đồng mang tính chất giả tạo, nhằm che giấu giao dịch cầm cố quyền sử dụng đất trái pháp luật. Trên cơ sở đó, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử không chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, tuyên hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý về nghĩa vụ hoàn trả tiền, bồi thường thiệt hại.
Vụ án thứ hai, giữa nguyên đơn Đoàn Thị Thu Nhường, Thạch Xa Nay và bị đơn Huỳnh Hà Đông, Trần Mỹ Hồng, hợp đồng viết tay được ký vào ngày 15/5/2012, tại phiên tòa Kiểm sát viên phát biểu và nhận định: Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mặc dù vi phạm về hình thức nhưng đã được các bên thực hiện trên thực tế và tự nguyện công nhận quyền đồng sở hữu. Với sự phân tích chặt chẽ, sự linh hoạt trong giải quyết và tôn trọng thỏa thuận thực tế nhưng vẫn bảo đảm tuân thủ pháp luật, đại diện Viện kiểm sát đề nghị Hội đồng xét xử chấp nhận yêu cầu khởi kiện của nguyên đơn, đồng thời công nhận quyền đồng sở hữu phần diện tích 117,9 m² thuộc thửa đất số 58.
Từ diễn biến phiên tòa, các Kiểm sát viên đã rút ra nhiều bài học thiết thực:
Về công tác kiểm sát việc tuân theo pháp luật tố tụng: Cả hai vụ án đều phát hiện vi phạm về thời hạn xét xử theo quy định tại Điều 203 Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015. Điều này cho thấy cần tăng cường công tác kiểm ngay từ giai đoạn thụ lý để bảo đảm tiến độ, tránh để án tồn đọng. Việc tham gia phiên tòa và nghiên cứu kỹ lưỡng hồ sơ số hóa đã giúp Kiểm sát viên phát hiện và phản biện chính xác các vấn đề pháp lý.
Về định hướng giải quyết nội dung: Qua hai vụ án đã làm nổi bật yêu cầu phân biệt rõ bản chất pháp lý của giao dịch, nhất là giữa “chuyển nhượng thật sự” và “cầm cố trá hình”. Việc phân tích toàn diện các yếu tố như giá cả, cách thức sử dụng đất, hành vi trả lãi… là chìa khóa để xác định ý chí thực của các bên. Đồng thời, cần linh hoạt trong giải quyết các hợp đồng vi phạm về hình thức nhưng đã được thực hiện trên thực tế, bảo vệ quyền lợi chính đáng của các bên trong khuôn khổ pháp luật.
Về ứng dụng số hóa hồ sơ: Toàn bộ hồ sơ vụ án được số hóa đã phát huy hiệu quả rõ rệt, giúp Kiểm sát viên tra cứu, đối chiếu chứng cứ (hợp đồng, biên nhận, kết luận giám định…) một cách nhanh chóng và hệ thống. Công nghệ số cũng hỗ trợ đắc lực cho công tác lưu trữ, truy xuất và chia sẻ thông tin giữa Tòa án và Viện kiểm sát, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả giải quyết án.
Phiên tòa đã khẳng định và thể hiện rõ nét vai trò của Viện kiểm sát trong việc bảo đảm pháp luật được tuân thủ chặt chẽ, đồng thời định hướng giải quyết vụ án một cách khách quan, công bằng. VKSND Khu vực 4 - Cần Thơ sẽ tiếp tục phát huy những kinh nghiệm quý báu từ phiên tòa này, tập trung nâng cao năng lực phân tích chứng cứ, tăng cường kiểm sát thời hạn tố tụng và đẩy mạnh ứng dụng số hóa, góp phần nâng cao hơn nữa chất lượng công tác kiểm sát, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân, tổ chức và bảo đảm sự nghiêm minh của pháp luật.
Lâm Trường - Quầy Dược - Hoàng Tú
VKSND Khu vực 4
VKSND Khu vực 4
