Trong tiến trình cải cách tư pháp và xây dựng nền tư pháp vì con người, việc triển khai Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024 đã và đang tạo nhiều chuyển biến rõ nét trong nhận thức và hành động của các cơ quan tiến hành tố tụng. Với phương châm “lấy giáo dục làm trọng tâm, lấy phòng ngừa làm nền tảng”, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 13 đã chủ động, linh hoạt vận dụng các quy định mới của pháp luật, góp phần lan tỏa sâu rộng thông điệp nhân văn: “xử lý người chưa thành niên phạm tội không chỉ để răn đe mà còn để cảm hóa, định hướng và trao cơ hội làm lại cuộc đời”. Điển hình, trong quá trình thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết vụ án hình sự, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 13 đã xem xét, đánh giá toàn diện vụ án đối với bị cáo L.T.M (sinh năm 2008) về hành vi vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng.
Theo nội dung vụ án: Vào khoảng 15 giờ ngày 04/7/2025, trong lúc cha mẹ không có nhà, L.T.M (sinh năm 2008) do còn thiếu hiểu biết đã tự ý điều khiển xe mô tô đến nơi làm thuê; đến khoảng 17 giờ cùng ngày, trên đường trở về nhà, khi lưu thông qua giao lộ đường Phạm Hùng - Nguyễn Thị Minh Khai, do thiếu chú ý quan sát, bị cáo đã va chạm vào xe đạp do ông Lý Kỳ X (sinh năm 1958) điều khiển cùng chiều, làm ông X ngã xuống đường và tử vong sau đó.
Trên cơ sở đánh giá tính chất, mức độ hành vi, nhân thân bị cáo và các điều kiện theo Luật Tư pháp người chưa thành niên năm 2024, Viện kiểm sát nhân dân Khu vực 13 đã đề nghị áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng thay thế hình phạt. Xét thấy đề xuất này có căn cứ, phù hợp quy định pháp luật và bảo đảm tính giáo dục, Hội đồng xét xử chấp nhận, quyết định áp dụng đối với bị cáo L.T.M biện pháp “Quản thúc tại gia đình” thời hạn 06 tháng và “Thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” với thời gian 30 giờ trong thời gian quản thúc, dưới sự giám sát, giáo dục của gia đình và chính quyền địa phương.
Việc áp dụng các biện pháp xử lý chuyển hướng nêu trên không chỉ bảo đảm tính răn đe cần thiết mà còn thể hiện rõ chính sách khoan hồng, nhân đạo của pháp luật đối với người chưa thành niên phạm tội; qua đó tạo điều kiện để bị cáo có cơ hội sửa chữa lỗi lầm, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, từng bước hoàn thiện bản thân, trở thành công dân có ích cho xã hội. Đây cũng là minh chứng cụ thể cho việc triển khai hiệu quả các quy định mới của pháp luật trong thực tiễn công tác kiểm sát, góp phần lan tỏa sâu rộng thông điệp “giáo dục, cảm hóa, hướng thiện” trong xử lý người chưa thành niên vi phạm pháp luật.
Trên tinh thần thượng tôn pháp luật nhưng không tách rời tính nhân đạo, Viện kiểm sát nhân dân khu vực 13 đã lựa chọn xử lý chuyển hướng thay cho việc áp dụng hình phạt. Quyết định này không chỉ thể hiện bản lĩnh nghề nghiệp, sự thận trọng, khách quan của Kiểm sát viên mà còn phản ánh sâu sắc quan điểm tiến bộ của pháp luật hiện đại: đặt lợi ích lâu dài của xã hội và tương lai của người chưa thành niên lên hàng đầu.
Thông qua việc áp dụng các biện pháp như quản thúc tại gia đình, kết hợp thực hiện nghĩa vụ phục vụ cộng đồng, bị cáo được đặt trong môi trường giáo dục gần gũi, có sự giám sát chặt chẽ của gia đình và chính quyền địa phương. Đây chính là cơ hội để người chưa thành niên tự nhận thức, sửa chữa sai lầm, rèn luyện ý thức trách nhiệm, từng bước trưởng thành và tránh xa con đường vi phạm pháp luật. Việc làm này không chỉ có ý nghĩa đối với riêng vụ án mà còn góp phần khẳng định vai trò của ngành Kiểm sát trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, đặc biệt là đối với nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Đồng thời, đây cũng là thông điệp mạnh mẽ gửi đến cộng đồng: mỗi sai lầm của người trẻ, nếu được nhìn nhận đúng cách và xử lý bằng sự công tâm, trách nhiệm và lòng nhân ái, đều có thể trở thành khởi đầu cho sự thay đổi tích cực.
Thuý Hằng
VKSND Khu vực 13
